Είναι απ’ τη φύση του γενναιόδωρος ο λόρδος, έτσι ήταν πάντα. Νοιαζόταν τους φτωχούς, τους σκλαβωμένους, τους σκληρά εργαζόμενους και τους ανθρώπους που κάποιοι επιτήδειοι εκμεταλλεύονται με κάθε τρόπο
Βασισμένη στο νεανικό πάθος του ίδιου του συγγραφέα για μία μεγαλύτερη γυναίκα, η Αισθηματική αγωγή χαρακτηρίστηκε από τον Φλομπέρ ως "η ηθική ιστορία των αντρών της γενιάς μου".
Το πρώτο έργο "Πόση γη χρειάζεται ο άνθρωπος" έχει ως θέμα την απληστία και την ακόρεστη ματαιοδοξία του ανθρώπου να αποκτήσει όσο το δυνατόν περισσότερα.Στη νουβέλα "Ο Θάνατος του Ιβάν Ιλίτς" ο Τολστόι σκιαγραφεί τον βίο και τον θάνατο ενός ανώτερου δικαστικού, δημοσίου υπαλλήλου, που έχει κατακτήσει ό,τι θεωρείται κοινωνική επιτυχία.
«Κάθε αράδα σοβαρού έργου που έχω γράψει από το 1936 και μετά έχει γραφτεί, άμεσα ή έμμεσα, κατά του ολοκληρωτισμού και υπέρ του δημοκρατικού σοσιαλισμού όπως τον αντιλαμβάνομαι».
Το ολοκληρωτικό καθεστώς του Μεγάλου Αδελφού, παρακολουθώντας συνεχώς τους πάντες και τα πάντα μέσα από αμέτρητες διαδραστικές τηλεοθόνες, ασκεί τον απόλυτο έλεγχο στις πράξεις και τις συνειδήσεις.